Description
Nguzo 5 za Uislamu
Msingi wa Maisha ya Muislamu
Utangulizi
Kila jengo imara lazima liwe na msingi thabiti ili kubaki imara. Msingi wa Uislamu ni nguzo tano ambazo umejengwa juu yake, zikiunda msingi wa mafundisho ya Kiislamu kama alivyofundisha Mtume Muhammad (rehma na amani iwe juu yake), ambapo alisema:
"Uislamu umejengwa juu ya nguzo tano:
1. Kushuhudia kwamba hapana mungu isipokuwa mwenyezi mungu na mtume muhamed ni mtume wa mwenyezi mungu (Shahada);
2. Kusimamisha Swala (maombi ya mara kwa mara);
3. Kutoa Zaka (sadaka ya lazima);
4. Kufunga mwezi wa Ramadhani (Swaumu);
5. Kufanya Hija (kwa wenye uwezo).
Nguzo hizi tano ni msingi wa maisha ya Muislamu.
1. Tangazo la Imani - SHAHADA
Tangazo la imani ni kushuhudia kwamba hakuna mungu anayestahiki kuabudiwa isipokuwa Allah (Mwenyezi Mungu), na kwamba Muhammad (rehma na amani ziwe juu yake) ni Mtumwa na Mtume Wake. Inapaswa kuwa na msingi wa imani ya dhati na thabiti moyoni, pamoja na kutamkwa kwa maneno.
Sehemu ya kwanza ya tangazo la imani ina maana kwamba:
· Hakuna mtu, kitu, au kiumbe chenye haki ya kuabudiwa isipokuwa Allah peke yake. Jina la Kiarabu “Allah” linamaanisha Mungu wa Kweli Pekee wa wanadamu wote na kila kilichopo.
· Allah pekee ndiye Muumba na Mwenye Kustawisha kila kilichopo, na Ana uwezo juu ya kila kitu.
· Allah pekee ana sifa kamilifu na yuko huru dhidi ya upungufu wowote.
· Allah hana mshirika, hana kifani, baba, mama au mtoto.
Sehemu ya pili ya tamko la shahada ni kwamba Muhammad (rehma na amani iwe juu yake) ni Mtumwa wa Allah na Mtume Wake wa mwisho. Yeye ni Nabii wa mwisho katika mlolongo mrefu wa Manabii waliotumwa kuwaongoza watu katika utiifu na ibada kwa Allah peke yake. Baadhi ya Manabii hao ni Adam, Nuhu, Ibrahimu, Ismail, Isaka, Yakobo, Yusufu, Musa, Daudi, Suleimani na Isa (amani iwe juu yao wote).
Mtume Muhammad (rehma na amani iwe juu yake) alitumwa na Qur'an (ufunuo wa mwisho), ili kuwafundisha watu ujumbe wa Allah na kuwa mfano wa kuigwa na wote.
Baadhi ya faida za shahada:
· Kujisalimisha kabisa kwa mapenzi ya Allah na kuwa mja wake wa kweli.
· Huleta kiwango cha juu cha heshima ya nafsi na kujiamini, huku ukibaki mnyenyekevu na mnyofu.
· Huleta dhamira imara, subira na uvumilivu, na kumfanya mtu kuwa jasiri, mwenye uadilifu na mtiifu.
· Humfanya mtu kutii na kufuata amri za Allah na kuzifanyia kazi.
2. Sala (Swala)
Swala tano za kila siku ni ibada muhimu zaidi katika maisha ya Muislamu; moja wakati wa alfajiri, adhuhuri, alasiri, magharibi na usiku. Mtume Muhammad (rehma na amani ziwe juu yake) alisema: “Swala ni nguzo ya dini. Yeyote anayesimamisha swala, anasimamisha dini; na anayevunja swala (kwa kuiacha), anavunja dini.”
Swala hujenga uhusiano wa kipekee wa kiroho kati ya Muislamu na Muumba wake, unaojengwa juu ya imani, upendo, matumaini na heshima. Swala inaposwaliwa kwa usahihi kwa utulivu, unyenyekevu na ikhlasi, inaathiri mtu kwa muda mrefu, ikijaza moyo wake kuridhika, amani na ukaribu na Allah.
"Hakika Mimi ni Allah! Hakuna anayestahiki kuabudiwa ila Mimi, basi niabudu Mimi na usimamishe swala kwa ajili ya kunikumbuka." [Qur'an 20:14]
Swala ndiyo kitovu cha maisha ya Muislamu na njia bora ya kufikia unyenyekevu kwa Allah. Inaweza kuswaliwa karibu kila sehemu safi: kama mashambani, ofisini, viwandani au vyuoni; na inachukua dakika chache tu kuswali. Swala inahusisha na kusoma Qur'an Tukufu, kuomba na kumsifu Allah, pamoja na mikao tofauti ya mwili kama kusimama, kuinama, kusujudu na kukaa. Kupitia swala, Muislamu anakumbuka ukuu wa Muumba wake na kumuomba kwa mahitaji na matakwa yake.
Kujinyenyekeza mara kwa mara mbele ya Allah huzuia mtu kutenda madhambi, na ni aina ya utakaso wa nafsi, kama ilivyoelezwa katika Qur'an: "Hakika, swala inazuia mtu kutokana na maovu na mambo machafu." [Qur'an 29:45]. Swala pia ni fursa ya kutubu na kuomba msamaha kutoka kwa Allah.
Mtume wa Allah (rehma na amani ziwe juu yake) aliwauliza maswahaba wake: “Kama mmoja wenu angekuwa na mto karibu na mlango wake na akaoga mara tano kwa siku, je, uchafu wowote ungebaki kwake?” Wakasema: “Hapana.” Mtume akasema: “Vivyo hivyo, Allah husamehe madhambi kwa swala tano za kila siku.”
3. Sadaka ya Lazima - ZAKAH
Vitu vyote ni mali ya Allah, ikiwa ni pamoja na mali ambayo inachukuliwa kuwa amana. Zaka ya lazima ni wajibu kwa kila Muislamu anayekidhi vigezo fulani (k.m. kufikia baleghe, kuwa na akili timamu, na kuwa na mali inayozidi kiwango fulani). Sehemu ndogo ya mali (ikiwa ni 2.5% ya pesa na mali nyinginezo) ambayo lazima itolewe kila mwaka kwa wale wanaostahili, kama ilivyoelezwa katika Qur'an (k.m. maskini na wahitaji).
Mtume (rehma na amani ziwe juu yake) alisema: “Allah ameifanya zaka kuwa faradhi ili kutakasa mali yenu iliyobaki.”
Maana ya neno "zaka" ni utakaso na ukuaji.
Hii ni sawa na kupogoa mimea, ambapo upogaji wa mara kwa mara huleta usawa na kuhimiza ukuaji. Kwa kutimiza wajibu huu, Waislamu husafisha mali yao iliyobaki na kuhakikisha ukuaji wa kifedha na kiroho.
Baadhi ya faida za zaka:
· Husafisha mtu dhidi ya ubinafsi, kiburi na moyo wa tamaa.
· Humfundisha mtu kuwa na huruma na upole kwa maskini na wahitaji.
· Humkumbusha mtu baraka za Allah na kumtia moyo kuwa mwenye shukrani.
· Hupunguza pengo kati ya tabaka tofauti za kijamii na kiuchumi, na ni aina ya usalama wa kijamii.
· Hupunguza umaskini na kuhakikisha usawa kwa kuwalazimu matajiri kushiriki sehemu ya mali zao na wasiojiweza. "...ili mali hii isizunguke tu kati ya matajiri miongoni mwenu." [Qur'an 59:7]
Mtu anaweza kutoa kiasi chochote anachopenda kama sadaka ya hiari ya ziada.
"Wale wanaosimamisha swala na kutoa zaka ... hao ndio watakaofanikiwa." [Qur'an 31:4-5]
4. Kufunga – SAWM
"Enyi mlioamini! Mmewekewa saumu kama ilivyowekwa kwa waliokuwa kabla yenu, ili mpate kumcha Allah." [Qur'an 2:183]
Kama ilivyo kwa ibada yoyote, kufunga kunahitaji utiifu na unyenyekevu kwa amri za Allah kwa kiwango cha juu cha kujitolea na ikhlasi. Kila mwaka katika mwezi wa Ramadhani (mwezi wa 9 wa kalenda ya mwezi), Waislamu hufunga kuanzia alfajiri hadi jua kuzama, wakijizuia na mahitaji matatu ya msingi ya kibinadamu - chakula, kinywaji na mahusiano ya ndoa. Mtu anapaswa pia kujiepusha na matendo yote ya haramu.
Kufunga Ramadhani ni faradhi kwa kila Muislamu mzima mwenye akili timamu na uwezo wa kimwili na kiakili. Watoto, wagonjwa, wasio na akili timamu, wazee, wanawake wenye hedhi, na wasafiri wanaruhusiwa.
Baadhi ya faida za kufunga:
· Huchochea utakaso wa kiroho na ukuaji.
· Manufaa ya kiafya yaliyo thibitishwa kisayansi.
· Huruma kwa wasiojiweza, na kuhimiza kutoa sadaka zaidi.
· Njia ya kujifunza kujizuia na subira.
· Husafisha nafsi na kusaidia kupata tabia ya kumtii Allah kwa kujizuia tamaa, na kuimarisha uthabiti.
· Huleta hisia kubwa ya umoja na utambulisho wa pamoja miongoni mwa wanaofunga.
· Huongeza uelewa kuhusu hali ya mambo duniani na matatizo yanayokabiliwa.
· Msamaha wa madhambi. Mtume (rehma na amani ziwe juu yake) alisema: “Yeyote anayefunga Ramadhani kwa imani na kutarajia thawabu (kutoka kwa Allah), basi dhambi zake za nyuma zitasamehewa.”
5. Hija – HAJJ
"Na Hija ya Nyumba (Kaaba) ni wajibu kwa watu mbele ya Allah, kwa wale wenye uwezo wa kugharamia usafiri, mahitaji na makazi." [Qur'an 3:97]
Hija kwenda mji mtakatifu wa Makka (katika Saudi Arabia) na maeneo mengine matakatifu lazima ifanywe angalau mara moja maishani, ikiwa mtu ana uwezo wa kimwili na kifedha.
Kufanya hija ni kusimamisha kwa muda shughuli zote za kidunia, na ni wakati wa kutafakari, kuabudu, kuomba msamaha wa Allah na kufikia ukaribu Wake.
Hija ni tukio la kila mwaka katika mwezi wa 12 wa kalenda ya mwezi (Dhul-Hijjah kwa Kiarabu), ambalo linaunganisha watu wa rangi, , hadhi na umri wote katika kuabudu Mwenyezi Mungu wa Kweli Pekee. Mahujaji wote huvaa mavazi rahisi na yanayofanana, ambayo huondoa tofauti za tabaka na tamaduni, ili wote wasimame sawa mbele ya Allah.
Mtume Muhammad (rehma na amani ziwe juu yake) alisema: “Yeyote anayefanya Hija bila kusema maneno machafu au kutenda madhambi, atarejea kama siku alipozaliwa na mama yake (yaani, safi kutokana na dhambi).”
Hija inahusisha kufuata nyayo za Nabii Ibrahimu, kama alivyotufundisha Mtume Muhammad (amani iwe juu yao).
Ibada hii kubwa ina sehemu nyingi, ikiwa ni pamoja na kuchinja mnyama, kuomba dua, kutembelea na kuswali katika maeneo mbalimbali, kutufu Kaaba, kutembea kati ya milima miwili, pamoja na ibada nyingine nyingi zinazofanywa kwa muda wa siku 6 mfululizo.
Uzoefu huu hubadilisha maisha na humfanya mtu kuwa mnyenyekevu zaidi, mvumilivu na mwenye kushukuru Allah. Udugu huimarishwa, na hisia kwamba Waislamu wote, bila kujali tofauti zao, ni taifa moja.
Hitimisho
Nguzo tano za Uislamu zimewekwa na Allah, na Muislamu anahitajika kuziamini na kuzifuata. Ni vitendo rahisi, na baraka na hekima zilizo nyuma yake ni nyingi. Zinapowekwa katika mtazamo sahihi, huchangia ustawi wa maadili ya mtu binafsi na jamii, na kuleta uwajibikaji na ukaribu kwa Allah.
Nguzo hizi tukufu za Uislamu ni kwa manufaa ya viumbe Vyake tu, kwani Allah (Subhanahu wa Ta’ala) Hana haja ya chochote. Nguzo hizi tano hutoa muundo madhubuti na ‘mpango wa mafunzo’ kwa ajili ya ustawi na mafanikio ya wanadamu wote.