Description
“O kamo nga nagtuo! Ayaw magpa-lamoy sa Riba (pananglitan sa tubo), mahimo kining doble ug mo-doble pa, ug pag-amping kamo sa (inyong katungdanan sa) Allah, aron ikaw magmalampuson." Quran 3:130
Pagatun-an ang mga Sukaran
Intro o Sinugdanan
Dili ba katingad-an nga ang usa ka Muslim dili gyud mokaon og baboy tungod kay kini haram (supak sa balaod); ayaw pagminyo sa iyang inahan o igsoong babaye tungod kay kini usab haram, apan ang mao nga tawo walay problema sa paglamoy sa riba (e.g. tubo, pagtubo)? Nakabalo ka ba nga ang pag-apil sa riba usa ka dakong sala nga mahimong modala kanimo sa Impiyerno?
"...apan bisan kinsa nga mobalik (sa pakigsabot sa riba), kini sila mao ang mga lumolupyo sa Kalayo - sila magapabilin diha niini." Qur'an 2:275
Kung ang pakigsabot sa riba labihang kasilotan, nganong daghang mga Muslim ang nahulog o nagpaka-lunod sa niining sala ug gikuptan kini isyu nga gaan ra kaayo?
Ang Kahulogan o Pasabot sa RIBA
Ang Riba usa ka Arabikong pulong nga nakuha gikan sa berbo nga ‘Raba’, nagpasabut nga 'pagdugang', 'pagtubo', ug 'paglabaw'. Naglakip kini sa interes nga gibayad sa mga bangko o sa mga pautang sama sa pautang sa awto, pautang sa balay o mga utang pina-agi sa credit card.
Mga Pamatuod Nga ang Riba Haram
Adunay daghang mga pruweba nga nagpakita nga ang riba mao ang haram ug usa sa labing grabe o seryoso nga mga sala sa Islam!
Alang niadtong adunay matinuod-anong pagtuo sa Allah ug sa Qur'an, kini tin-aw nga bersikulo nga nagadumili nga ang kining riba igo ra gayud:
"...Gitugotan sa Allah ang pagma-tigayon ug gina-dili ang riba."
Qur'an 2:275
Diha sa Qur'an, si Allah wala magpahayag ug gubat o gyera ni bisan kinsa gawas niadtong nakiglambigit sa riba:
"O kamong mga nagtuo, kahadloki ninyo si Allah ug biyai o isalikway ang nahibilin sa inyong gipangayo alang sa riba, kon kamo matinud-anong mga magtutuo. Kung dili nimo kini buhaton, timan-i ang gubat o gyera gikan sa Allah ug sa Iyang Mensahero." Qur'an 2:278-279
Gusto ba nimo si Allah, ang Labing Gamhanan, nga makiggubot batok kanimo human nga Iyang giklaro nga ang riba mao ang haram?
Ang Propeta (saw) nagpasida-an nga ang pagkonsumo sa riba usa sa pito ka mga sala nga magpalaglag sa usa ka tawo ngadto sa Impiyerno. (Bukhari ug Muslim)
Ang Riba kay haram sa tanang aspeto niini, sama sa giingon sa Propeta (saw) (Muslim),
"Gitunglo ni Allah ang usa nga mokaon sa riba, ang ug usa nga naghatag niini, ang nakasaksi niini, ug ang nagsulat sa transaksyon."
Ayaw kamo pag-apil niadtong gitunglo ni Allah!
Nganu ang Riba Haram?
l Ang una ug labaw sa tanan nga hinungdan o rason nganu nga ang riba haram, tungod kay gipahayag kini ni Allah. Gibase kini sa walay kinutuban nga kaalam ni Allah nga Iyang giisip nga kini obligado o gidili ang usa ka lihok, nagtakda sa mga butang alang sa kaayohan sa tawo, niining kinabuhia ug sa sunog pang Kinabuhi, tungod kay Siya mao ang Labing Maalamon, Nakahibalo sa Tanan. Ang mga eskolar sa Islam nag-sugyot sa mosunod nga mga rason kon nganong ang riba mao ang haram:
l Ang tibuok nasud, dosena niini, dagko ug gagmay, adunay mga langyaw nga utang nga hilabihan ka dako nga ang ilang riba nga bayranan niini nga mga utang maoy makapabug-at nga pas-anon sa tibuok nasud. Utang makapatay. Mga 11 milyones ka mga bata ang nanga-matay kada tuig sa tibuok kalibotan tungod sa kakabos ug sa mga utang. Kanhing Presidente Obasanjo, nagkomento sa utang nga giatubang sa nasud sa Nigeria:
"Ang tanan natong gihulam hangtod sa 1985 o 1986 hapit kapin $ 5 bilyon dolyares ug nakabayad kita mga $ 16 bilyon dolyares apan gisultihan pa kami nga aduna pay utang nga $ 28 bilyon dolyares. Kana nga $28 bilyon dolyares nahinabo tungod sa dili makatarungang hustisya sa mga langyaw nga nagapautang (nagpahulam) . Kung ako imong pangutan-on kung unsa ang labing daotan nga butang sa kalibutan,? ako mosulti nga kini mao ang naipong o mga sinagol nga interes. ”
- Jubilee 2000 news update, Agosto 2000
l Ang Riba supak sa espiritu sa panag-igsoonay ug simpatiya, ug gibase sa kahakog, makasarili, gahi o tig-ang sa kasingkasing.
l Ang Riba usa sa dakong kontribyutor nga maoy hinungdan sa pagtaas sa mga presyo.
l Ang Riba hinungdan sa trauma ug depresyon tungod sa nagkadaghan o gabundok nga utang.
l Ang Riba usa ka sigurado nga ganansya nga wala’y posibilidad nga mawad-an o mawala, busa ang tanan nga peligro gikuha sa nanghulam, imbes nga ipaambit ang peligro ug ang kita sa tanang partido.
l Ang Riba nagmugna ug monopolyo o pag-pang-akop sa katilingban, diin ang mga adunahan gigantihan tungod sa pagkadato, samtang kadtong mga dili datu, mapugos sa pagbayad ug dugang!
Atol sa global nga krisis sa pinansyal niadtong tuig 2008 ug 2009, ang mantallan nga ‘Daily Vatican’, L'Osservatore Romano, mitaho sa Vatican nga naga-ingon nga ang Islamic nga sistema sa pinansiyal, mahimong makatabang sa Westernong mga bangko sa panahon krisis isip nga usa ka alternatibo. Ang Vatican mitambag: "Ang etikal nga mga prinsipyo nga gibase sa Islamic finance mahimong magdala sa mga bangko nga mas haduol sa ilang mga kliyente ug sa tinuod nga espiritu nga kinahanglan magtimaan sa matag pinansyal nga serbisyo."
Kung ang nakabase nga riba nga napakyas sa merkado, ang Islamikong institusyong pinansyal wala mag-antos sa susamang sangputanan tungod kay ang peligro gipaambit sa tanang ka partido. Ang mga tigpahulam mahimong mas mabinantayon, tungod kay sila nag-ambit usab sa peligro nga mawad-an sa ilang salapi kung ang nanghulam dili makabayad sa orihinal nga kantidad.
Tungod sa tanan nga mga problema nga gimugna sa riba, dili kini ikatingala nga ang Islam nagdumili sa ingon ani nga dulumtanan nga buhat.
Unsaon nga masanta nako o matalikdan ang Riba?
Ang pagpuyo sa kapitalistang katilingban nagpalisud sa hingpit nga paglikay sa riba. Bisan pa man, dili kini angay gamiton nga pasangil aron gawasnon nga magpatuyang o magkapalunod niini. Ang klaro nga pamaagi aron malikayan kining mga daotan buhat mao ang dili pagkuha sa usa ka pautang nga naglakip sa pagbayad sa riba. Ang ubang mga solusyon naglakip sa:
l Pag-abli ug account sa bangko nga walay riba.
l Dili pagsulod sa mga kontrata nga nagtakda sa mga silot sa riba, bisan pa man ang usa nagtinguha sa pagbayad sa oras o sa tukmang panahon.
l Pagbayad sa mga bayronon sa tukmang panahon aron dili makaangkon og late payment penalty o silot sa ulahi nga pagbayad.
l Pagtagbo sa bisan unsang mga kondisyon nga gikinahanglan aron makapadayon sa pag-matigayon nga wala’y paggamit sa riba.
l Paghulam ug kwarta gikan sa pamilya o mga higala kini pwede himo-on.
l Pag-atubang sa mga bangko nga nagsunod sa Islamikong pag-uyon-an.
l Pag-pangabang kung dili ka makapalit ug balay nga walay riba.
l Pagdawat/pag-organisar sa usa ka "maayong pautang" (al-qard al-hasanah), nga mao ang usa ka pautang nga pinaagi niini ang usa nagtinguha sa pagpakita ug pagka-mabination og pagka-maayohon ngadto sa uban, nga wala maglakip sa pagkuha sa riba.
Mahitungod sa interes nga gihatag sa bangko kanimo, ayaw ibalik dapat gamiton nimo kini. Imbis nga, gastoha kini sa mga paghatag sa imong kaluoy sa mga timawa, sama sa paghatag niini sa mga kabus, pagpalit sa mga butang o mga gamit nga ig-lalabay na (sama sa papel sa banyo) alang sa mga sentro sa Islam ug mga mosque, ug pagtabang sa mga nakautang. Apan, ayaw pagdahom ug ganti alang niini.
Ang labing epektibo nga pamaagi aron malikayan ang riba ug mahibal-an kung unsang mga transaksyon ang gitugotan, mao ang pagkonsulta sa mga iskolar sa Islam ug paggamiton ang ilang mga kahibalo o nahibalo-an.
Unsa man Kon Desperado na Ako?
Sa Islam, ang usa gipasaylo tungod sa pagbuhat niya sa usa ka gidili nga buhat sa mga panahon sa pagka walay pag-laum. Maingon, kon ang usa ka tawo mapugos sa paggamit sa riba, mao man ang peligrong grabeng kalisdanan o kamatayon, kini mahimong temporaryo nga gitugotan, hangtud nga ang kalisdanan mabuntog. Hinumdumi nga ang paglahutay sa kalisdanan hinungdan sa paglikay sa riba, alang sa Allah, makabaton ug ganti. Ang usa ka tawo nga adunay kahibalo sa Islam ug pagsabut sa iyang personal nga kahimtang, maoy dapat mopahayag kung ang usa tawo adunay pangina-hanglan o naa sa kalisud. Kay kon dili, kini nga eksepsiyon sa mga lagda mahimong mapahimuslan, ug daghang mga katawhan ang mahimong masayop sa pagkonsumo sa riba, ug mag-antos sa mga sangputanan nga gilatad sa Allah.
Adunay kasagarang sayop nga pagsabot sa mga Muslim bahin sa pagpalit ug unang balay gamit ang riba. Ang uban nag-angkon nga kini gitugotan, usa ka "kinahanglanon". Ang kamatuoran nga ang usa dali nga mag-abang sa usa ka balay imbes nga mopalit, nagpamatuod niini nga pag-angkon. Kon tinuod ang teyoriya, nagpasabot ba kana nga ang pag-inom sa unang botelya sa alkohol gitugotan, bisag dunay tubig? O ang pagkaon sa baboy kung adunay gitugotan nga kapuli? Bisan tuod sayon ang paglimbong sa uban sa pagtuo niini, kinahanglan natong hinumdoman nga:
"... Si Allah (Diyos) nakabalo sa tanan nimong gipakita o gipadayag og ang tanan tanan nga imong gitago." Qur'an 5:99
Ang pagbayad sa renta aron masuportahan ang kaugalingon ug ang ilang pamilya dili kini "nasayang nga kwarta". InshaAllah (sa kagustuhan sa Allah), Allah (Diyos) ang Labing Mapasalamaton, moganti niini sama sa ‘’Charity’ putli nga hinabang.
: "Kung ang usa ka tawo mogasto alang sa iyang pamilya sa katungod nga nangitag ganti niini gikan sa Allah, kini giisip nga usa ka ‘’Charity’’ (gugmang putli) gikan kaniya."
(Bukhari ug Muslim)
Kalampusan Niini nga Kinabuhi ug sa Umaabot
Kung susihon kini nga isyu bahin sa riba, kinahanglan natong hinumdomon nga ang matuod nga kalampusan anaa sa tabang ni Allah lamang. Kon kita mosunod niana nga maoy uyon sa balaod, ug molikay nianang haram o mga gipang-bawal, ang atong bahandi mabulahan ug mapuslanon dinhi sa kalibotan ug sa umaabot pang Kinabuhi. Unsa man ang kapuslanan sa sobra nga salapi nga nakuha pinaagi sa riba, kung wala kiniy mga panalangin, ug kini gitunglo - usa ka tinubdan sa kaalaotan?
Sa Adlaw sa Pagkabanhaw, ang mga katawhan mobangon dayon gikan sa ilang mga lubnganan, gawas sa mga tawo nga nakig lambigit sa riba. Motindog sila ug unya matumba sama sa mga gipatol tungod kay:
"Kadtong mga nagkonsumo sa riba dili makabarog (sa Adlaw sa Pagkabanhaw) gawas atong sa mga nagbarog nga gipasakitan o gikulata ni Satanas ngadto sa pagkabuang. Kana tungod kay sila nag-ingon, 'Ang pag-pamatigayon sama ra sa riba.' But, Allah (Diyos) naghatag ug permiso sa pag-pamatigayon ug nag-bawal sa Riba…’’
Qur'an 2:275
Mao kana ang silot sa mga nagakonsumo sa riba ug dili kinasingkasing ang paghinulsol niining dakong sala.
Sa mga katong kinsa naningkamot makaplagan ang kalampusan pinaagi sa pag-angkon sa kahimuot ni Allah, sila nagahupay gikan sa mosunod nga bersikulo:
“O kamo nga nagtuo! Ayaw pagkaon sa Riba (pananglitan sa tubo), paghimo niini nga doble ug doble, ug pag-amping sa (inyong katungdanan sa) Allah, aron ikaw magmalampuson." Quran 3:130
Gipakita usab kanato kung unsaon nga magmalampuson sa sunod nga Kinabuhi:
"Ang bugtong pulong sa matinud-anon nga mga magtutuo sa diha nga sila gitawag sa Allah (Iyang mga Pulong- ang Qur'an) ug sa Iyang Mensahero, sa paghukom tali kanila, mao nga sila moingon: "Kami nakadungog ug kami mituman." Ug sila mao ang mga malampuson (nga mabuhi sa walay katapusan sa Paraiso)." Qur'an 24:51
Hinapos nga salaysay o Katapusang pulong
Walay ni kinsa nga magduhaduha nga ang Riba
kay haram ug usa ka dakong sala, ug ang walay pagsupak sa Allah ang bililhon sa risgo sa Iyang silot. Kinahanglan natong hinumdoman nga ang kinabuhi niining kalibotana hamubo ra gayud ug lumalabay lamang, ug nga ang katuyoan sa atong panginabuhi dili ang pagkaibog sa katahom ug bahandi, kondili ang pagsimba kang Allah sa hustong paagi ug pagkinabuhi sumala sa Iyang mga lagda. Tungod kay nikaylap na ug komon na kaayo ang riba, wala kini nagapasabot nga kini gitugutan.
“Ug bisan kinsa nga mahadlok kang Allah ug magabantay sa iyang katungdanan ngadto Kaniya, Siya magabuhat ug usa ka paagi aron siya makagawas (gikan sa matag kalisdanan), ug magahatag kaniya ug pagkaon gikan sa dapit nga wala niya damha. Ug bisan kinsa nga nagbutang sa iyang pagsalig sa Allah, si Allah igo na alang kaniya." Qur'an 65:2-3