Description
Ginatahud. Halangdun. Gipasi-dunggan.
Intro o pasi-una
Ang mga babaye sa Islam gina-tudluan sa pagpa-hiubos, ginapakaulawan, dinaug-daug - apan tinu-od na nga sila ba gayud? Ang minilyon ba ka mga Muslim yano ra nga madaugdaugon o kini ba nga mga sayop nga pagsabut o mga panghuna-huna buhat-buhat lamang sa mapihigon o bayas nga mga media?
"Ug ang mga katungod sa mga kababayen-an batok sa mga kalalakin-an, su sama ra usab sa mga katungod sa mga kalalakin-an batok sa mga kababayen-an’’.
Quran 2:228
Kapin sa napulo ug upat ka gatus (1,400) ka tuig ang milabay, ang Islam nagahatag na sa mga kababayen-an sa mga katungod, nga mao pa poy nalingawangan sa mga kababayen-an sa Kasadpan nasud napahimuslan. Sa katuigang 1930's, si Annie Besant naka-obserba ug naka-sulti, "Sa nangaging baynte ka tuig nga ang mga Christian England mao pay pag-ila sa katungod sa mgakababayen-an sa mga kabtangan , samtang ang Islam nagtugot niining mga katungod sa una pa nga panahon ug sa tanang panahon. Usa ka pagbutangbutang ug pagpanamas-tamas ang pag-ingon nga ang Islam nagasangyaw nga ang mga kababayen-an walay mga kalag o spiritu.
” (The Life and Teachings of Mohammed, 1932)’’.
Ang mga lalaki ug mga babaye silang tanan nagagikan sa usa ra ka tawo - ang Propeta Adan (ang kalinaw anaa sa kaniya). Ang Islam dili modawat alang og bisan unsa hain kanila sa bisan unsang matang gawas sa hustisya ug maayong pagtagad o pag-atiman.
Patas nga Ganti ug Patas nga mga Tulubagon
Ang mga lalaki ug babaye nagasimba sa Allah sa parehas nga pama-agi o paagi, nagapasabut kini nga sila parehas nagasimba sa nag-inusarang Diyos (Allah), nagahimo sa parehas nga mga buhat sa pagsimba, nagasunod sa parehas nga kasulatan, ug nagakupot sa parehas nga mga pagtuo. Ang Allah (ang Arabiko nga pulong alang sa nag-inusara ug tinuod nga Diyos sa tanang binuhat), magahukom sa tanang katawhan nga patas ug patas nga pamaagi. Ang Allah naga-pasiugda sa makiangayon ug hamtong nga pagtratar ug ganti angayan sa mga lalaki ug mga babaye sa daghang mga bersikulo sa Qur'an:
"Si Allah nagsaad sa tanang mga magtotoo, lalaki ug mga babaye, mga tanaman diin nagadagayday sa mga suba, nga magpuyo niini, ug matahum nga mga mansiyon taliwala sa mga katanaman sa walay pu-as o katapusan nga kalipay" Qur'an 9:7
“Dili ko gayod itugot nga mawad-an kawad-an sa trabaho ang bisan kinsang mamumuo diha kaninyo, lalaki man o babaye; kamo ana-a sa sa matag- us’’.
Qur’an 3:195
Kini nga mga bersikulo nagapakita nga ang ganti nagdepende sa mga aksyon o buhat sa usa ug dili sa kung unsa man siya. Ang gender walay bahin o walay labot sa kung gi-unsa siya gigantihan ug gihukman.
Kung atong itandi ang Islam sa ubang mga relihiyon, atong makita nga kini nagahatag og hustisya tali sa mga sekso. Pananglitan, gisalikway sa Islam ang ideya nga si Eva ang mas mabasol kaysa ni Adan tungod sa pagkaon gikan sa ginadili nga puno-ang kahoy. Sumala pa sa Islam, si Adan ug Eva parehong nakasala, silang duha naghinulsol ug silang duha gipasaylo sa Diyos.
Parehas o patas nga Katungod Sa Kahibalo o kasayuran
Tanang mga kalalakin-an ug mga kababayen-an parehas nga gidasig sa pagpangita o pagpa-ngaykay sa kahibalo. Ang Propeta (saw) miingon, "Ang edukasyon obligado sa tanang o matag Muslim."
Usab pa, ang mga bantugang babayeng Muslim Iskolar naglungtad sa panahon sa Propeta (ang pakigdait anaa sa ibabaw niya). Ang uban gikan sa iyang pamilya ug ang uban iyang mga kauban o ilang mga anak nga babaye. Prominente taliwala kanila mao si Aisha, ang asawa sa Propeta (saw) pinaagi kang kinsa ang ikaupat nga bahin sa balaod sa Islam gipasa.
Ang ubang mga kababayen-an mga bantug nga mga eskolar sa jurisprudence ug adunay iladong mga kalalakihan nga eskolar isip ilang mga estudyante
Patas nga katungod sa pagpili ug Kapares
Gipasidunggan sa Islam ang mga kababayen-an pinaagi sa paghatag kanila sa katungod sa pagpili og kapikas ug itago ang ilang orihinal nga ngalan sa pamilya sa higayon nga minyo na siya. Dugang pa, daghan ang adunay impresyon o haka-haka nga ang mga ginikanan ginapugos sa ilang mga anak nga babaye sa pagminyo. Kini usa ka kultural nga praktis, ug walay basehan sa Islam. Sa pagkatinuod, kini gidili o gina-bawal.
Sa panahon ni Propeta Muhammad (saw), ang usa ka babaye miduol kaniya ug miingon, "Ang akong amahan gipaminyo ko sa akong ig-agaw aron sa mapataas sa iyang sosyal nga kahimtang ug ako napugos musugot niini. "Gipadala sa Propeta ang amahan sa babaye ug dayon sa iyang presensya gihatagan dayun ang babaye sa iyang kapilian, sa pagpabiling minyo o pagwagtang o ipawalay say-say ang ilang kaminyoon. Ug ang babaye mitubag, "O Sinugo sa Allah, gidawat ko ang mga nabuhat sa akong amahan, apan gusto nakong ipakita sa ubang mga babaye (nga dili sila pwede mapugos o ipamugos sa pagpakasal).
Parehas o Patas apan Manag-lain
Samtang ang mga kalalakin-an ug mga kababayen-an adunay managsama nga mga katungod ingon sa kinatibuk-ang prinsipyo, ang piho nga mga katungod ug mga responsibilidad nga gihatag kanila dili managsama. Ang mga lalaki ug babaye adunay managsama nga mga katungod ug responsibilidad.
Gawas pa sa eksternal ug internal nga anatomikal nga mga kalainan, nakabalo ang mga siyentista nga adunay daghang uban pang maliputon nga mga kalainan sa pamaagi nga ang mga utok sa mga lalaki ug mga babaye nagproseso sa sinultian, kasayuran ug emosyon, alang lamang mahisgutan ang pipila.
Ang usa ka eksperto sa socio-biology, si Edward O. Wilson taga Harvard University, miingon nga ang mga kababayen-an lagmit mas hataas kay sa mga kalalakin-an sa pama-ba, empatiya ug sosyal nga kahanas,liban pa sa ubang mga butang, samtang ang mga kalalakin-an mas hataas sa independensiya, dominance, spatial ug ang kahanas sa mathematics, agresyon nga may kalabotan sa ranggo, ug uban pang mga kinaiya.
Kabuangan ang pagtratar sa duha ka lalaki nga parehas ug dili ibaliwala ang ilang mga kalainan. Ang Islam nagtudlo nga ang mga lalaki ug mga babaye adunay komplementaryo, apan managlahi, nga mga tahas tungod kay kini labing haum sa ilang kinaiya. Ang Dios nag-ingon:
"Ug ang lalaki dili susama sa babaye". Qur'an 3:36
“Dili ba ang Usa nga nagabuhat, nahibalo? Ug Siya mao ang Labing Buotan, ang nahibalo sa tanan-tanan’’.
Qur'an 67:14
Ang yunit sa Pamilya
Gibuhat sa Diyos ang mga lalaki ug babaye nga managlahi, nga adunay talagsaon nga mga buluhaton, kahanas ug mga responsibilidad. Kini nga mga kalainan wala gina-isip nga mga ebidensya sa pagkalabaw o pagkaubos, apan pina-agi sa espesyalisasyon. Sa Islam, ang pamilya maoy sentro sa importansiya. Ang lalaki maoy responsable sa pinansyal nga kaayohan sa pamilya samtang ang mga babaye naga-amot sa pamilya pina-agi pisikal, edukasyon ug emosyonal nga kaayohan sa pamilya. Kini nagadasig sa kooperasyon imbes sa kompetisyon. Pinaagi sa pagtuman sa ilang mga responsibilidad sa usag usa, ang lig-on nga mga pamilya gimugna ug sa lig-on nga mga katilingban.
Dugang pa, sa emosyonal nga paagi, walay mga lalaki o mga babaye nga magkinabuhi nga malipayon nga wala ang usag usa. Si Allah matahumnga naghulagway niini pinaagi sa pag-ingon:
"Sila ang bisti alang kanimo ug ikaw ang bisti alang kanila.
Qur'an 2:187
Ang sinina nagahatag kahupayan, kainit ug seguridad makapahimo sa usa ka tawo nga maanindot sa panan-aw o nindot tan-awon, ingon niini dapat ang relasyon tali sa bana ug asawa nga maoy ginapasabot sa Islam.
Ang Gugma ug Kaluoy Sa Relasyong mag-asawa o Kapikas
Ang Propeta (ang kalinaw ma-anaa kaniya) usab nag-awhag sa mga kalalakin-an sa pagtratar sa ilang mga kapikas sa labing maayo nga pamaagi, "Ang labing maayo kaninyo mao ang mga labing maayo (sa [pagtratar) sa ilang mga asawa."
“Ug kalakip sa Iyang mga ilhanan o tima-ilhan mao nga Siya nagbuhat para ninyo nga mga asawa sa inyong kaugalingon aron kamo magpuyo sa kalinaw uban kanila; ug Iyang gibutangan ug gugma ug kalooy taliwala sa inyong (mga kasingkasing). Kamatuuran, niani mao ang mga Timailhan alang sa mga katawhan nga nagpamalandong. " Qur'an 30:21
Si A’isha (asawa sa Propeta) kausa gipangutana kon unsa ang pamatasan sa Propeta diha sa iyang panimalay. Siya miingon, “Siya sama sa usa kaninyo diha sa panimalay, apan siya labing maluloton ug labing manggihatagon ... ug giayo ang iyang kaugalingong sapatos.” Sa kinatibuk-an, mitabang siya sa bisan unsang trabaho nga gihimo sa iyang mga asawa.
Hataas nga Posisyon sa mga Inahan ug Anak nga Babaye
Ang inahan adunay labing dako nga impluwensya sa usa ka bata labi na sa una nga mga tuig pinaagi sa iyang pagmahal, pag-atiman ug gugma. Sa walay duhaduha, ang kalampusan sa usa ka katilingban tungod sa mga inahan. Busa, angay lamang alang sa Islam nga pasidunggan ug ipataas ang ilang kahimtang.
Si Allah nagsulti o nag-ingon sa Qur'an:
"Ug kami nakigduyog sa tawo nga mag-matinabangon ug mabinuotanon sa iyang mga Ginikanan, ang iyang inahan nag-anak kaniya inubanan sa kalisud ug siya nagpanganak kaniya uban sa kalisdanan." ”Qur’an 46:15
Ang Propeta (ang kalinaw ma-anaa kaniya) sa makausa gipangutana, "O Sinugo sa Allah, kinsa sa mga tawo ang labing takos makabaton sa akong maayong pagtagad?" Siya miingon, "Ang imong inahan." Ang maong tawo nangutana pag-usab, "Unya kinsa na pud?" ug siya gihatagan sa susamang tubag. Kutob lamang sa ikaupat nga higayon nga ang Propeta mitubag, "Unya kana ang imong amahan."
Ang ganti dili lamang ihatag sa mga maayo ug mabinati-ong pagtagad ngadto sa mga inahan. Sa pagkamatuod, ang Islam nag-gahin ug espesyal nga ganti alang sa pag-amuma sa mga anak nga babaye nga wala nahatagan ug higayon nga maka-amuma ug mga anak nga lalaki.
Ang Propeta Muhammad (ang kalinaw ma-anaa kaniya) miingon, "Kinsa man ang gihatagan ni Allah ug duha ka anak nga babaye ug maayo mutagad ug mo-amuma ngadto kanila, sila mahimong usa ka rason nga sila makasulod sa Paraiso."
Hinapos nga mga pulong
Sa wala pa ang Islam, ang mga kababayen-an gi-konsidera nga makauulaw, ang mga batang babaye gilubong nga buhi, ang prostitusyon nikaylap, ang diborsyo anaa lamang sa mga kamot sa bana, ang kabilin alang lamang sa mga kinakusgan, ug ang pagdaugdaug nikalat. Ang Islam miabut o mi-usbaw ug giwagtang kini nga mga dautang buhat. Bisan karon nga panahon, sa "ni uswag nga mga nasud", ang mga kababayen-an wala gihatagan ug respeto, dignidad ug dungog, labi na ang patas nga suweldo alang sa parehas nga trabaho. Ang Islam, bisan pa man niani, Gitagad ang nga kababayen-an nga bililhon ug taas ang balor, dili angayang tamayon og pakaulawan. Ang dili maayong pagtratar sa mga kababayen-an sa pipila ka mga nasud sa Middle-Eastern o sa mga pamilyang Muslim niadto, kini tungod sa kultura ug tradisyon nga maoy mga hinungdan sa mga sayop nga ginasunod sa pipila ka mga Muslim kaniadto, dili na tungod sa Islam. Ngano man nga kasagaran sa mga kababayen-an sa tibuok kalibutan kinasing-kasing ug boluntaryong misulod sa Islam kung ang Islam usa ka madaugdaugon nga relihiyon?
Atong tapuson ang mga pulong sa atong Ginoo ug sa imong Ginoo, ang Magbubuhat ug Tigsustento sa tanang mga kalalakin-an ug kababayen-an:
"Tinuod gayud nga kung kinsa man sa mga kalalakin-an ang nagpasakop o nagasurender ug sa mga kababayen-an nga nagpasakop o nagasurender, ug ang mga matutu-ong mga kalalakin-an ug sa mga magtutuong ug mga kababayen-an, ug ang mga masulundong mga kalalakin-an ug ang mga masulundong mga kababayen-an, ug ang mga matinud-anong mga kalalakin-an ug ang mga matinud-anong mga kababayen-an, ug ang mga mapailubong mga kalalakin-an ug mga mapailubong mga kababayen-an, ug ang mga mapaubsanong mga kalalakin-an, ug mapaubsanong mga kababayen-an….. Si Allah nag-andam kanila og kapasayloan ug usa halangdon ug dakong ganti." Qur'an 33:35